Мазкур бўлим фақат тиббиёт ва фармацевтика ходимларига мўлжалланган.
Агар Сиз тибббиёт
ёки фармацевтика
саноати вакили бўлсангиз,
тугмани босинг
Агар Сиз тиббиёт
ёки фармацевтика
саноати ходими бўлмасангиз,
тугмасини босинг
КиришҚайтиш
Фильтрум / Денгиз маҳсулотлари

Балиқдан заҳарланиш

Шифокорга аксарият ҳолларда айнан балиқдан заҳарланиш ҳолати бўйича кўпроқ мурожаат қилинади. Балиқдан ва балиқ маҳсулотларидан тўғри тайёрланган таомлар ҳам тез айнишга мойил. Мисол учун, сақлаш талаблари озроқ бузилганида бу маҳсулотдан тайёрланган егулик тезда бузилиши мумкин. Бундан ташқари, саноат чиқиндилари ёки оқова сув ифлослаган ҳавзаларидан тутилган балиқни сотиб олмасликка кафолат йўқ. Мазкур ҳолатда мазали тушлик орқали инсон организмига оғир металл тузлари, симоб, инфекцион агентлар ва бошқа турли токсик моддалар тушиши мумкин.

Балиқдан заҳарланишнинг хусусиятлари

Инсон организмига органлар вазифа ва ҳаётий фаолиятини издан чиқарувчи моддалар тушиши оқибатида балиқдан заҳарланади.

Балиқ мазкур токсинларга қуйидаги ҳолатларда “тўйиниши” мумкин:

  • Нотўғри шароитда сақланганда. Бу пайтда балиқ тўқималарида ириш жараёни бошланиб, заҳарли моддалар ҳосил бўлишига сабаб бўлади. Янги ёки музлатилган балиқ харид қилаётганда албатта унинг ташқи кўринишига эътибор беринг (қорнининг шишгани, парда қоплаган кўзлари, қайрилиб қолган ёки қуриган думи, танасининг ёпишқоқлиги);
  • Консервалаш, тузлаш, дудлаш маҳали санитария-гигиена талабларига риоя қилинмаслиги ва муддати ўтган ингридиентлар қўлланиши мумкин: ўсимлик ёки ҳайвон ёғлари, сабзавот шарбати ёки сабзавотлар;
  • Балиқ ифлосланган сув ҳавзаларида етиштирилган бўлиши мумкин.

Даволаш

Балиқдан заҳарланганда албатта шифокорга мурожаат қилинг. Мутахассис заҳарланиш сабабларини аниқлаб, тўғри даволаш тактикасини белгилайди. Биринчи ёрдам учун тезда токсинларнинг тўқималарга сўрилишини тўхтатиш лозим. Заҳарнинг асосий қисми ингичка ичак орқали қонга тушади.

Янги авлод Фильтрум® препарати таркибидаги лигнин воситаси зарарли моддаларнинг катта қисмини шимиб олиб, токсинларнинг тўқималарга сўрилишини камайтиради. Шунинг баробарида Фильтрум® кенг қамровли таъсирга эгалиги боис, ҳар қандай заҳарланишлар маҳали қабул қилиш имконини беради.

Нима учун балиқ билан заҳарланиш мумкин?

Балиқ ейиш орқали заҳарланишнинг мумкин бўлган сабаблари қуйидагилардан иборат:

  • Янги тутилган, эритилган ёки пиширилган балиқларнинг бактериал заҳарланиши.

Кўп ҳолатларда бу сақлаш қоидаларини бузиш билан боғлиқ бўлган ҳарорат режимига риоя қилмаслик, ортиқча сақлаш муддатлари, такрорий эритиш каби қоида бузишлардир. Турли бактериялар колониялари тезда балиқлар ичида кўпая бошлайди - балиқ тангачалари юзасида ва ойқулоқларида, ҳамда тана гўшти қалинлигида. Бу ҳолатда, тез-тез турғун ва иссиқлик билан ишлов бериш жараёнида бутунлай йўқ қилинмайдиган бактериал токсинларнинг тўпланиши рўй беради. Айнан улар заҳарланишнинг сабабига айланади.

  • қўзиқорин инфекцияси.

Заҳарланиш механизми балиқларнинг бактериал инфекцияси билан бир хил. Одамлар учун токсик моддалар Аспергилла, Фузария, Пенициллинга оид ва бошқалар.

  • Баъзи балиқ турларига хос бўлган заҳарли моддалар.

Улар орасида пуфак, балиқ, маринка ва бошқалар киради. Уруғлик даврида органлар токсик ҳолга тушадиган турлари ҳам мавжуд (масалан, чўртанбалиқ, налим, скумбрия).

  • Балиқдаги гистамин ва бошқа биоген омиларнинг миқдори.

Айниқса, улар тунец, сулаймонбалиқ, скумбрия, сельд турлари кўп мавжуд. Янги тутилган балиқларда, бу аминларнинг концентрациялари истеъмолдан кейин одамларда токсик таъсир кўрсатиш учун етарли эмас. Аммо бактерияларнинг тана гўштига таъсири остида сақлаш жараёнида токсинлар кучли шакллана бошлайди ва бундай балиқда ҳали бузилиш ёки чириш аломатлари бўлмаслиги мумкин.

  • Оғир металлар ва саноат ишлаб чиқариш маҳсулотларини тўпланиши.

Бундай ҳолат агар балиқ экологик жиҳатдан ёмон шароитларда тутиб олинган бўлса, рўй беради.

Балиқ билан заҳарланишининг белгилари

Балиқ билан заҳарланишининг белгилари бошқача. Юзага келадиган организмдаги бузилишларнинг табиати токсин турига боғлиқ. Патологик реакцияларнинг бир неча турлари мавжуд:

  • Паралитик варианти энг кенг тарқалган.

Симптомларнинг кўриниши бактериал токсинлар тўпланадиган эски балиқларни истеъмол қилиш билан боғлиқ. Энг хавфли моддалар асабий фалаж бўлиб ҳисобланади. Бундай заҳарланиш билан ичак касалликлари ривожланади (гижжалар, диарея) ва токсик мия шикастлари пайдо бўлади. Қулоқларда шовқин, юракни тез уриши, нафас қисилиши, бош айланиши хавотирланган нутқ, ҳаракатланиш координациясининг бузилиши, кўриш қобилияти ёмонлашуви каби ҳолатлар безовта қила бошлайди.

  • Вабосимон вариант.

У ичида ўз токсинларига (заҳарларни) эга ёки заҳарли моддаларни ҳаёт жараёнида ўз ичида тўплаган балиқларни истеъмол қилганда ривожланади. Бу ошқозон-ичак касалликлари ва интоксикациянинг жадал ривожланиши билан тавсифланади. Заҳарланган одамда кўп сувли диарея (диарея), оёқларда санчиқ тури, кўнгил айниши ва қайт қилиш, тиришиш ва оёқларида мушак қалтираши пайдо бўлиши мумкин. Оғизда пайдо бўлган кучли қуруқлик фонида кучли чанқоғ ҳисси, умумий заифлик юзага келади.

  • Сигуатера деб номланган заҳарланишнинг ривожланиши, организмига сигуатоксин тушиб қолган заҳарсиз денгиз қоя балиқларини истеъмол қилиш билан боғлиқ.

Бу махсус модда бир ҳужайрали баъзи Динофлагеллят хипсин сув ўтлари турлари томонидан ишлаб чиқарилади, ва улар кораллар учун "ҳамкор" симбионт ва балиқлар, моллюскалар, қисқичбақасимонлар учун ем ҳисобланадилар. Бу фитопланктонни бундай сув ўтлари билан еганда балиқлар касалланмайди касал, лекин улар сутэмизувчилар учун заҳарли ташувчилар ва узоқ вақт сақланувчи cигуатоксин манбаси бўлиб қолади. Одамларда cигуатера белгилари меъда-ичак бузилишлари (қорин оғриқ, диарея, кўнгил айниши, қусиш), лаблари ва тили увишиб қолиши шаклида намоён бўлувчи асаб тизимини ва ҳарорат ҳиссини бузилиши, (тошмалар ҳолда) қичима ва ёруғликдан қўрқишни ўз ичига олади. Бу аломатлар заҳарли балиқлар билан заҳарланишга жуда ўхшайди.

  • Гистаминсимон биоген аминларни организимга кўп миқдорда кириши билан боғлиқ Scombroid тури билан заҳарланиш.

Бу реакция кўпинча етарлича янги бўлмаган қизил балиқларни истеъмол қилгандан сўнг ривожланади. Қорин оғриғи, диарея, лаблари ва оғиз ачишиши, эшак турига мансуб тошмалар пайдо бўлади. Юздаги тери қизариб, юраги уриши тезлашади.

Балиқли заҳарланишни қандай олдини олиш мумкин

Балиқ билан заҳарланиш - бу энг кенг тарқалган озиқ-овқат заҳарланишларидан бири. Лекин оддий профилактика қоидаларига риоя қилиш сезиларли даражада заҳарланиш хавфини камайтириш учун ёрдам беради. Нима қилиш керак?

  • Етарлича янги бўлмаган балиқни истеъмол қилмасликка ҳаракат қилинг. Ссотиб олиш пайтида ва балиқни тайёрлашдан аввал балиқ танасида бирон бузилиш белгилари йўқлигини мукаммал текширинг.

Ташвиш берувчи белгиларга қуйидагилар киради:

  • қоронғи ва шишасимон кўзлари, тангачалари хиралиги, ундаги шилимшиқ сифати ўзгаришлар, бадбўй ҳид (биринчи галда у жабраларга яқин сезилади) тангачалар рангини ёрқин қизир рангдан хира рангга ўзгариши, (жигарранг ёки кулранг), танасига бармоғни босганда, босилган жойдаги оквакни секин йўқолиши. Иссиқлик билан ишлов берилмайдиган балиқларни истеъмол қилишдан ўзингизни тутинг.
  • Балиқларни тўғри сақлаш. Ҳарорат режимини ва сақлаш муддатларини риоя қилиш, бактериал ифлосланиш манбалардан балиқни изоляция қилиш муҳимдир. Балиқни қайта музлатманг ва уни узоқ вақт давомида хона ҳароратида маринад қилманг. Бу қоидалар нафақат янги балиқ маҳсулотларига, балки истеъмол учун тайёр балиқ маҳсулотларига ҳам тегишли. Дудлаш, димлаш, қовуриш, пишириш, балиқни бактерия билан иккиламчи заҳарланишини мустасно этмайди.
  • Қизил балиқнинг янгилигига алоҳида эътибор бериб, потенциал зарарли балиқ турлари ва айрим балиқларнинг урчитиш давридаги уруғ безларини истеъмол қилишдан сақланинг.

Номаълум сув ҳавзаларидан тутилган балиқларни харид қилманг. Бу эса, тўпланган оғир металлар ва саноат заҳарларининг озиқ-овқат маҳсулотларига тушиб қолиш хавфини камайтиришга ёрдам беради.